Navigate / search

Kalaallit Nunaanni piffissanngorpoq marloqiusamik innuttaasinnaalernissaq

Asseq: Inuit Ataqatigiit Folketingimi

Folketingimi ilaasortamit Aaja Chemnitz Larsenimit (IA) allataq

Kalaallit Nunaanni nunanit allaninngaanneersuuguit Danmarkimi innuttaalersinnaanngilatit nammineerlutit pilerfinnit innuttaassutsit taamaatsiinnanngikkukku. Tamatta taamaaliussagaluarutta iliuusissaq sakkortusinnaasoq tunuarsimaarfigissagaluarparput, iliuusissarmi misigissutsinut tunngassuteqarluinnarmat – Kalaallit Nunaannilu suliffik inuunerlu nutaaq ilimagisatut ingerlanngippat qanoq iliortoqassava?

Tassunga peqqutaavoq juunimi 2014-imi naalagaaffiup killingani nangaassuteqartoqarmat tassanilu inatsimmi Danmarkimi inuusunut naalagaaffimmi innuttaasutut pisinnaatitaaneq atuutsilerneqarluni – tamannalu taamanili taamaalerpoq. Taamaammat naalagaaffimmi innuttaasutut pisinnaatitaaffiit pillugit inatsit Kalaallit Nunaanni atuutinngilaq aatsaallu kunngikkormiunit aalajangersagaq allanngortinneqassagaluarpat atuutilersinnaalluni. Danmarkimi naalakkersuisut Naalakkersuisullu nunatsinneersut Kalaallit Nunaanni inatsisit ukiut kingulliit nutaanik ilaartornikuunngilaat taamaallunilu inatsimmi allanngortitsineq kingullermik 2013-mi pilluni. Danmarkimi marloqiusamik innuttaassusseqalersinnaaneq 2015-inimili periarfissaalernikuuvoq.

Pineqartumi Danmarki tikkuartorneqaqqajaasinnaavoq. Taamaaliortoqassanngilarli. Maaji 2018-imi Udlændinge- aamma Integrationsministeriap kunngikkormiunit aalajangersagassamut missingersuut nassiuppaat Kalaallit Nunaanni naalagaaffimmi innuttaasutut pisinnaatitaaneq nutaanik ilaartorneqarniassammat. Aalajangersagaq Inatsisartunut ukiami 2018-mi saqqummiunneqartussaanikuuvoq aatsaalli juulimi 2019-imi Naalakkersuisut tamanut ammasumik tusarniaanermi suliaralugu. Allatut oqaatigissagaanni suliassaq ukioq ataaseq sinnerlugu uninngaannarnikuuvoq Naalakkersuisunit suliarineqalinnginnermini.

Aasaq oqaatigineqarpoq aalajangersagaq ukiami 2019-mi suliarineqassasoq. Tamannali aamma piviusunngunngilaq Naalakkersuisut aalajangersagaq tunuartimmassuk “oqaatsitigut paasinnittariaatsillu tungaatigut paasiuminaatsitaqarneq pissutigalugu” – qanoq paasisassaassanerpoq.

Maanna Naalakkersuisut oqalulerput aalajangersagaq upernaami 2020-imi ilanngunniarlugu. Taamaaliortoqassappat – oqaaserlu taanna piaarinanga atorpara – aalajangersagaq piareerpat ukiamilu naapinnermi akuerineqarluni piffissami tassani ukiut tallimat Danmarkimi marloqiusamik innuttaassuseqarsinnaanissamut inatsit allanngortinneqarneranit qaangiussimalissaaq – ukiullu marluk Naalakkersuisuni suliassatut inissinneqarsimanera qaangiussimalissalluni. Tamanna ima  apeqqusernarpoq: Kalaallit Nunaannit mutiusumik piffissamullu naleqquttumik Kalaallit Nunaanni inatsiseqassappat nammineq iliuuseqartarnigut naammappat? Uanga taamatut isumaqanngilluinnarpunga. Naalakkersuisut amerliartuinnartunik sulisoqalertarput suliassalli kinguartinneqartuarlutik. Tamanna naammappa?

Maanna Naalakkersuisugut qanoq iliornissamut nukissaminnik amigaateqarnertik ilisarnaatigisutut ippaat.

Suliassap sivisuumik ingerlaarnerata takutippaa qanoq tunngaviusumik Naalagaaffeqatigiinni sumiikkaluaraanniluunniit innuttaassusermut tunngatillugu malittarisassat assigiinnissaannut kipisaqartoqartigisimanersoq. Nunanit allaneersunut aamma Kalaallit Nunaanni nunaqalersimasunut atasinnaanngitsumik naapertuilluanngitsumillu inissisimalersitsisarput. Inuit ilumut Kalaallit Nunaannut peqataalerusullutillu ilaalerusuttut ilumut atugarissaarnitsinnullu tapeeqataarusuttut taamatut akilertariaqarpagut. Inuiaqatigiinni taakkuummata pingaartitagut nunatsinnullu isumalluutaallutik.

Suliassaq qanoq ataasiaannarlugu takusimagaluarutsigu. Kukkuneq ataaseq equsoorsimasoq. Taamaanngilarli. Kalaallit Nunaanni inatsisitigut suliat unammillernartarput – oqaatsitigut inatsisitigullu piffissaq eqqorlugu piffissarlu malillugu qulakkiinerni. Assersuutigisinnaavarput isumaqatigiissuteqarnerup tungaatigut inatsit 1980-imili nutaanik ilaartorneqarnikuunngilaq – tassa ukiut 40-it miss. nutaanik ilaartorneqarnani.

Qasseriarluta takusarparput qanoq Naalakkersuisut suliassat unitsiinnartarneraat inatsisillu malitassat qulakkiigassallu nammineq iliuuseqarfigineqassanatik. Taamatut inissisimaneq inuiaqatigiinnut mutiusunut akerliuneruvoq.

Naalakkersuisut, qaquguuna iterniarpisi? 

Print Friendly, PDF & Email